Evler genellikle orta yaştaki, hareketli ve sağlıklı bir bedene göre tasarlanır. Raflar o boya göre yerleştirilir, aydınlatma o göze göre seçilir, zemin o adıma göre döşenir. Yaş ilerledikçe aynı ev, hiç değişmediği halde zorlaşmaya başlar. Oysa yapılacak müdahalelerin çoğu ne pahalı ne de büyük.

Yaşlı bir birey için ev düzenlemesi denince akla hemen tıbbi ekipman geliyor. Halbuki asıl fark yaratan şeyler çok daha sıradan: bir kablonun yerinin değişmesi, bir halının kaldırılması, bir lambanın eklenmesi. Bu düzenlemeler bağımsız yaşamı uzatıyor ve bir düşme riskini önlediğinde geri dönüşü çok yüksek oluyor.

Zemin, en öncelikli alan

Ev içi kazaların büyük bölümü zeminle ilgili. Bu yüzden ilk gözden geçirilecek yer burası. Kenarları kalkan küçük halılar, yerdeki kablolar, eşikler ve kaygan yüzeyler en yaygın riskler. Küçük paspasları kaldırmak ya da altına kaymaz taban koymak, çok kısa sürede yapılabilecek en etkili müdahale.

Kablolar duvar kenarına toplanmalı, mümkünse kablo kanalı içine alınmalı. Geçiş yollarında hiçbir engel bulunmamalı; özellikle yatak odası ile banyo arasındaki güzergâh tamamen boş olmalı, çünkü bu yol gece ve uykulu halde kullanılıyor.

Işık, düşünülenden daha önemli

Yaş ilerledikçe göz aynı ortamı görmek için belirgin biçimde daha fazla ışığa ihtiyaç duyuyor. Aynı zamanda karanlıktan aydınlığa uyum süresi uzuyor. Bu iki durum bir araya geldiğinde, gece kalkışları riskli hale geliyor.

Çözüm iki katmanlı. Birincisi genel aydınlatmayı güçlendirmek; koridor, merdiven ve banyo girişi gibi geçiş noktalarında ışık seviyesini artırmak. İkincisi düşük seviyeli gece aydınlatması eklemek. Prize takılan, hareketle ya da karanlıkla devreye giren küçük lambalar, yatak odasından banyoya giden yolu tamamen aydınlatmadan da güvenli hale getiriyor.

Anahtarların konumu da önemli. Yatağın uzanma mesafesinde bir anahtar ya da lamba bulunması, karanlıkta odanın ortasına kadar yürüme zorunluluğunu ortadan kaldırıyor.

Sık kullanılanları bel ile omuz arasına almak

Uzanmak ve eğilmek, ilerleyen yaşta hem zor hem riskli. Bu yüzden mutfakta ve dolaplarda basit bir yeniden yerleştirme çok işe yarıyor: Her gün kullanılan her şey, bel hizası ile omuz hizası arasındaki bölgeye alınıyor. Nadiren kullanılanlar üst ve alt raflara çıkıyor.

Bu düzenleme sandalyeye çıkma ve yere çömelme ihtiyacını neredeyse ortadan kaldırıyor. Ağır tencereler alt raflarda değil, çekilebilir bir düzenekte ya da bel hizasında olmalı. Sık kullanılan tabaklar ve bardaklar da en erişilebilir raflara taşınmalı.

Oturma ve kalkma yükseklikleri

Alçak koltuklar ve alçak yataklar, kalkmayı zorlaştırıyor. Bir koltuktan kalkarken zorlanılıyorsa çözüm yeni mobilya almak olmak zorunda değil; oturma yüksekliğini artıran sağlam bir minder ya da yatağın altına konan yükseltici ayaklar sorunu çözebiliyor.

Kolçaklı sandalye ve koltuklar, kolçaksız olanlardan çok daha kullanışlı. Çünkü kalkarken destek noktası sağlıyorlar. Yemek masası sandalyelerinden en az birinin kolçaklı olması, gündelik hayatı belirgin biçimde kolaylaştırıyor.

Banyoda tutunma noktaları

Banyo, ev içindeki en kaygan ve en dar alan. Duvara sabitlenen tutunma barları burada en yüksek faydayı sağlıyor. Havluluk ya da sabunluk gibi parçalar tutunma amacıyla kullanılamaz; ağırlığı taşıyacak biçimde monte edilmemişlerdir ve kopabilirler.

Duş içine konan sağlam bir tabure, ayakta durma süresini kısaltarak riski azaltıyor. Kaymaz zemin bandı ya da kaymaz paspas ise en düşük maliyetli önlem. Klozet yüksekliğinin yetersiz gelmesi durumunda yükseltici kapaklar mevcut.

Banyo kapısının içeri değil dışarı açılması da düşünülmesi gereken bir ayrıntı. İçeri açılan bir kapı, banyo içinde bir sorun yaşandığında dışarıdan müdahaleyi zorlaştırıyor. Menteşe yönünü çevirmek çoğu kapıda yapılabilen küçük bir işlem.

Son ve belki en önemli nokta: Bu düzenlemeleri kişinin adına değil, kişiyle birlikte yapmak. Kendi evinde alışkanlıkları değiştirilen bir insan, kararlara dahil edilmediğinde çoğu zaman yeni düzeni kullanmıyor ve eski alışkanlığına dönüyor. Neyin nerede olacağını birlikte kararlaştırmak, düzenlemenin kalıcı olmasını sağlıyor.